Een herexamen is geen straf — het is een echte tweede kans, en de meeste studenten die het ernstig nemen, slagen. Maar er zit een valkuil in: studeer je net zoals de eerste keer, dan krijg je vaak hetzelfde resultaat. Deze gids behandelt wanneer herexamens en de tweede zit vallen, waarom de eerste poging misliep, en hoe je je zomerweken zó gebruikt dat het nu wel lukt.
Wanneer zijn de herexamens en de tweede zit?
De exacte data hangen af van je school of universiteit, maar de grote lijnen zijn voorspelbaar:
- Vlaanderen — middelbaar (herexamen): meestal eind augustus, in de laatste week of twee voor het schooljaar start op 1 september. Je school bepaalt de precieze dagen.
- Vlaanderen — universiteit (tweede zit / tweede examenperiode): loopt doorgaans van midden augustus tot midden september. De inschrijving sluit vaak begin augustus en het gedetailleerde rooster verschijnt soms pas eind juli — hou de aankondigingen van je faculteit in de gaten.
- Nederland — middelbaar (herkansing): valt binnen de officiële examenperiodes (tijdvakken) van juni en augustus, nationaal vastgelegd.
Omdat dit per jaar verschilt, gebruik je de vensters hierboven als planningshulp en bevestig je de echte data op de academische kalender van je eigen instelling. De praktische boodschap is overal dezelfde: je hebt meestal vier tot acht zomerweken — ruim genoeg, als je ze anders gebruikt dan de vorige keer.
Stap 1: Vis uit waarom je gebuisd bent
Dit is de stap die bijna iedereen overslaat, en het is de belangrijkste. Een herexamen mislukt zelden omdat je "slecht bent in het vak" — het mislukt om één specifieke reden. Meestal één van drie:
- Je tijd kwam te kort. Een stuk leerstof is nooit degelijk geleerd. De oplossing is volledige dekking en een realistisch plan.
- Je studeerde door te herlezen. Notities herlezen en markeren voelt productief, maar bouwt nauwelijks geheugen dat je onder examendruk kunt ophalen. De oplossing is je methode veranderen.
- Eén concept brak en de rest zakte in elkaar. Je verloor vroeg de draad en daarna sloeg niets meer ergens op. De oplossing is teruggaan naar net dat punt — niet het hele vak herlezen.
Vraag als het kan je verbeterde eerste examen terug en overloop het (een leerkracht of docent ziet het patroon meteen). Weten welke van de drie het was, vertelt je exact waar je je zomer in moet steken.
Stap 2: Verander je methode, niet enkel je inspanning
Werkte herlezen niet in juni, dan werkt méér herlezen in augustus ook niet. Schakel over naar actieve herinnering: sluit je notities en dwing jezelf de stof op te halen — op een blanco blad, met flashcards, of door oefenvragen te beantwoorden — en controleer dan wat je miste. De moeite om je iets te herinneren bouwt net het blijvende geheugen.
Daarna spreiden: bekijk elk onderwerp een dag later, enkele dagen later, een week later, in plaats van het in één keer te verslinden. Dezelfde uren over meer dagen gespreid kan ruwweg verdubbelen wat je onthoudt. Dat is de hele motor van een goed plan — we leggen het stap voor stap uit in studeren voor een examen.
Stap 3: Bescherm je zomer zonder ze te verliezen
Het gevaar van een herexamen is de lange, vormloze zomer. Twee uitersten mislukken allebei: niets doen tot de laatste week, of vanaf juli ongelukkig ploeteren. Mik op het midden:
- Neem eerst een echte pauze — een week of twee vrij na de punten is prima, zelfs nuttig.
- Start dan drie à vier weken vooraf met een vaste, lichte dagroutine: sta op een normaal uur op, doe blokken van 25–50 minuten, en stop op een vast moment zodat de dag nog naar zomer voelt.
- Hou je studentenjob, sport en sociaal leven in het plan. Een houdbaar ritme verslaat heroïsche nachtsessies, elke keer.
Is gewoon gaan zitten en concentreren zelf het probleem, los dat dan direct op — zie geconcentreerd studeren.
Stap 4: Dicht het specifieke hiaat — herdoe niet het hele vak
Omdat een herexamen meestal op één of twee blokkades faalt, is je beste zet die aanpakken, niet alles herlezen. Maak oude examens onder tijdsdruk, zonder notities: ze tonen het format, hoe punten verdeeld worden, en exact wat je nog niet weet. Behandel elke misser als een taak, herleer dat ene ding, en hertest het.
Hier verdient één-op-één hulp zijn kost het duidelijkst terug. Een docent legt het precieze hiaat in één sessie bloot, werkt enkel aan wat je echt nodig hebt, en geeft je feedback die je jezelf niet kunt geven — met beperkte zomerweken veel meer waard dan in je eentje herlezen (meer over die afweging in is bijles de moeite waard). Liep je tijdens het jaar achterop, dan behandelt achterstand inhalen op school de aanpak van diagnosticeren en prioriteren. Je kunt een docent vinden voor exact het vak en examen dat je herkanst.
Het examen zelf
Leer de avond ervoor niets nieuws: doe een lichte actieve-herinneringsronde van je zwakste onderwerpen, leg alles klaar, en slaap — dan zet je brein vast wat je studeerde. In het examen: lees eerst het hele blad, start met vragen die je kunt om vaart te krijgen, verdeel je minuten waar de punten zitten, en blokkeer je, ga dan door en kom terug. Een degelijk voorbereid herexamen is vooral het ophalen van dingen die je al oefende op te halen. Dat is het hele punt van een goed aangepakte tweede kans.
Veelgestelde vragen
Wanneer zijn de herexamens en de tweede zit? Dat hangt af van je instelling. In Vlaanderen vallen herexamens in het middelbaar meestal eind augustus, vlak voor 1 september. De tweede zit aan de universiteit loopt doorgaans van midden augustus tot midden september; de inschrijving sluit vaak begin augustus. In Nederland vallen herkansingen in de examenperiodes van juni en augustus. Check altijd de academische kalender van je eigen instelling.
Hoe lang moet ik studeren voor een herexamen? De meeste studenten hebben vier tot acht zomerweken, en dat is ruim genoeg. Neem een korte pauze na de punten en start dan drie à vier weken voor het herexamen zodat je kunt spreiden en oude examens kunt maken. Betere uren over meer dagen verslaan meer uren op het einde geprop.
Waarom ben ik de eerste keer gebuisd? Meestal om één van drie redenen: je tijd kwam te kort en een stuk leerstof is nooit echt geleerd, je studeerde door te herlezen (weinig blijvend geheugen), of één concept brak vroeg en de rest zakte in elkaar. De oplossing is voor elk anders, dus uitvissen welke het was, is de sleutelstap.
Heb ik bijles nodig voor mijn herexamen of tweede zit? Vaak is het de zet met het hoogste rendement, want herexamens falen meestal op één of twee blokkades, niet op het hele vak. Een docent legt het exacte hiaat bloot, werkt enkel aan wat je nodig hebt, en geeft feedback op oude examens die je jezelf niet kunt geven — wat het meest telt als je zomerweken beperkt zijn.